Od 15 września 2026 roku obowiązują nowe przepisy dotyczące uprawnień straży miejskiej i gminnej. Zmienił się katalog wykroczeń, za które strażnicy mogą samodzielnie nakładać mandaty karne. Nowe regulacje dotyczą nie tylko ruchu drogowego, ale również między innymi sprzedaży napojów energetycznych osobom niepełnoletnim, przepisów dotyczących zwierząt czy fotografowania określonych obiektów.
Dla kierowców szczególnie istotne są przepisy dotyczące zachowania podczas interwencji oraz regulacje związane z bezpieczeństwem na przejazdach kolejowych. Warto jednak dokładnie rozróżnić nowe uprawnienia mandatowe straży miejskiej od uprawnień do kontroli kierujących samochodami.
Zmiany wynikają z rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 24 sierpnia 2026 r., opublikowanego w Dzienniku Ustaw jako poz. 1148. Akt wszedł w życie 15 września 2026 r.
Co zmieniło się w uprawnieniach straży miejskiej?
Nowe przepisy przede wszystkim rozszerzyły katalog wykroczeń, za które strażnicy straży gminnych mogą nakładać grzywny w drodze mandatu karnego.
Nie oznacza to, że od 15 września 2026 roku pojawiły się zupełnie nowe zakazy obowiązujące kierowców. W wielu przypadkach zmiana dotyczy przede wszystkim tego, kto może zakończyć interwencję mandatem.
Dla kierowców jest to ważne rozróżnienie. Sam fakt, że dane wykroczenie znalazło się w katalogu mandatowym straży miejskiej, nie oznacza automatycznie, że strażnik uzyskał prawo do przeprowadzania każdej kontroli drogowej.
Nawet 3000 zł za niektóre wykroczenia na przejeździe kolejowym
Jedną z najważniejszych zmian jest uwzględnienie w katalogu mandatowym wykroczeń związanych z bezpieczeństwem na przejazdach kolejowych.
Chodzi o szczególnie niebezpieczne zachowania, takie jak wjazd na przejazd w sytuacji, gdy opuszczają się lub są opuszczone zapory, niestosowanie się do czerwonego sygnału czy wjazd na przejazd w sytuacji, w której nie ma możliwości kontynuowania jazdy.
Za wykroczenia objęte art. 97a Kodeksu wykroczeń przewidziana jest wysoka grzywna, a w postępowaniu mandatowym może ona sięgać 3000 zł.
To ważne przypomnienie dla każdego kierowcy: przejazd kolejowy jest miejscem, w którym nie ma miejsca na pośpiech ani ryzykowne decyzje.
Czy straż miejska może teraz kontrolować kierowców samochodów na przejeździe?
W tym miejscu warto zachować ostrożność przy interpretowaniu nowych przepisów.
Rozszerzenie katalogu wykroczeń, za które strażnik może nałożyć mandat, nie jest równoznaczne z rozszerzeniem wszystkich uprawnień straży miejskiej do kontroli ruchu drogowego.
Zakres kontroli drogowej wykonywanej przez strażników gminnych i miejskich wynika przede wszystkim z ustawy Prawo o ruchu drogowym. Dlatego informacja o nowych możliwościach nakładania mandatów nie powinna być rozumiana jako generalne uprawnienie straży miejskiej do kontrolowania wszystkich kierowców i wszystkich wykroczeń drogowych.
Dla osoby posiadającej prawo jazdy najważniejszy jest więc nie sam nagłówek o „nowych mandatach”, ale znajomość tego, jakie kompetencje ma konkretny funkcjonariusz i jakie przepisy dotyczą danej sytuacji.
Do 500 zł za niestosowanie się do polecenia strażnika
Nowe przepisy mają również znaczenie w sytuacjach, w których dochodzi do interwencji straży miejskiej.
Strażnik może nałożyć mandat w przypadku umyślnego niestosowania się do zgodnego z prawem polecenia, jeżeli takie zachowanie uniemożliwia lub istotnie utrudnia wykonanie czynności służbowej.
W praktyce może chodzić o sytuacje, w których osoba podczas interwencji świadomie ignoruje polecenia funkcjonariusza.
Maksymalna wysokość mandatu za takie wykroczenie może wynieść 500 zł.
Dla kierowców jest to kolejny powód, aby podczas kontroli i interwencji zachowywać spokój oraz stosować się do zgodnych z prawem poleceń funkcjonariusza.
Nowe uprawnienia straży miejskiej nie dotyczą wyłącznie kierowców
Zmiany w przepisach obejmują znacznie szerszy katalog wykroczeń.
Strażnicy mogą między innymi nakładać mandaty za określone naruszenia związane z:
- zakazem sprzedaży napojów energetycznych osobom poniżej 18. roku życia,
- obowiązkami dotyczącymi ochrony małoletnich,
- obowiązkowymi szczepieniami psów,
- wymaganiami dotyczącymi przemieszczania zwierząt domowych,
- lokalnymi przepisami dotyczącymi ochrony powietrza,
- fotografowaniem lub filmowaniem określonych obiektów objętych zakazem.
Oznacza to, że nowe kompetencje straży miejskiej wykraczają daleko poza przepisy ruchu drogowego.
Co nowe przepisy oznaczają dla kierowców?
Dla kierowców najważniejszy wniosek jest prosty: znajomość przepisów ruchu drogowego nadal ma ogromne znaczenie.
Prawo jazdy nie oznacza jedynie umiejętności prowadzenia samochodu. Kierowca musi znać zasady dotyczące między innymi:
- przejazdów kolejowych,
- pierwszeństwa przejazdu,
- znaków drogowych,
- sygnałów świetlnych,
- zatrzymywania i postoju,
- zachowania wobec pieszych,
- ograniczeń prędkości,
- wykonywania manewrów,
- reagowania na polecenia osób uprawnionych do kierowania ruchem.
Wiele niebezpiecznych sytuacji wynika nie z braku umiejętności prowadzenia samochodu, ale z błędnej interpretacji przepisów.
Przejazd kolejowy – tutaj nie warto ryzykować
Przejazdy kolejowe należą do miejsc, w których kierowca powinien zachować szczególną ostrożność.
Przed wjazdem należy zwrócić uwagę na sygnalizację świetlną, zapory oraz sytuację na samym przejeździe. Szczególnie niebezpieczne jest wjechanie na tory bez możliwości ich opuszczenia.
Nawet jeśli kierowca uważa, że „zdąży”, nie powinien podejmować ryzyka. Pociąg potrzebuje bardzo długiego dystansu do zatrzymania, a konsekwencje błędnej decyzji mogą być tragiczne.
To jedna z sytuacji, które przyszły kierowca powinien dobrze rozumieć już podczas kursu prawa jazdy.
Znajomość przepisów jest równie ważna jak umiejętność prowadzenia
Podczas nauki jazdy łatwo skupić się przede wszystkim na technice prowadzenia samochodu: ruszaniu, zmianie biegów, parkowaniu czy wykonywaniu manewrów.
Tymczasem dobry kierowca musi również umieć prawidłowo odczytywać sytuację na drodze i reagować zgodnie z przepisami.
Dlatego podczas kursu prawa jazdy warto zwracać uwagę nie tylko na przygotowanie do egzaminu, ale także na sytuacje, które później występują w codziennej jeździe.
W Szkole Nauki Jazdy EXPERT nauka przepisów i praktycznych zasad ruchu drogowego jest ważnym elementem przygotowania przyszłych kierowców.
Dotyczy to również jazdy po drogach Tarnowskich Gór, Radzionkowa i Bytomia, gdzie kursanci spotykają różnego rodzaju skrzyżowania, przejazdy, oznakowanie oraz sytuacje wymagające prawidłowej oceny.
Nowe mandaty – co powinien zapamiętać kierowca?
Najważniejsze jest to, aby nie wyciągać z nowych przepisów zbyt daleko idących wniosków.
Od 15 września 2026 roku obowiązuje zmieniony katalog wykroczeń, za które strażnicy straży gminnych mogą nakładać mandaty. Nie oznacza to jednak, że straż miejska otrzymała nieograniczone uprawnienia do kontrolowania kierowców samochodów.
W przypadku kierowców szczególnie istotne pozostają przepisy dotyczące zachowania na przejazdach kolejowych oraz obowiązek respektowania zgodnych z prawem poleceń funkcjonariuszy.
Najwyższe grzywny objęte nowymi regulacjami mogą sięgać 3000 zł.
Podsumowanie
Nowe przepisy dotyczące uprawnień straży miejskiej obowiązują od 15 września 2026 roku. Rozszerzają katalog wykroczeń, za które strażnicy mogą samodzielnie nakładać mandaty karne.
Dla kierowców szczególnie ważne są kwestie związane z bezpieczeństwem na przejazdach kolejowych oraz prawidłowym zachowaniem podczas interwencji.
Warto pamiętać, że znajomość przepisów jest jednym z fundamentów bezpiecznej jazdy. Kierowca powinien nie tylko wiedzieć, jak prowadzić samochód, ale także rozumieć znaki, sygnały i zasady obowiązujące na drodze.
Jeżeli dopiero przygotowujesz się do egzaminu na prawo jazdy w Tarnowskich Górach, Radzionkowie lub Bytomiu, warto już podczas kursu zwracać uwagę na takie sytuacje. Wiedza zdobyta podczas nauki jazdy przydaje się nie tylko na egzaminie, ale przede wszystkim podczas codziennego poruszania się samochodem.